Van ijstijd tot waddengebied

14000 tot 1500 vc,

Tegen het einde van de laatste ijstijd, 14000 vc en daarvoor, was de zeespiegel zo laag, dat er nog geen Noordzee bestond. Engeland was verbonden met het vaste land en het gebied dat nu Nederland is bestond deels uit poolwoestijn. De wind had vrij spel in het schaars begroeide gebied van mossen en grassoorten. Het losse zand werd weggeblazen en weer afgezet, waardoor er zandwallen werden gevormd.

Circa 12000 vc smolten de ijskappen. Het ijs trok zich terug en de zeespiegel begon te stijgen. Het zeewater voerde zand en kleideeltjes (sediment) mee. Ten noorden van de huidige waddeneilanden ontwikkelden zich op natuurlijke wijze strandwallen en duinen die een natuurlijke zeekering opwierpen. Achter deze natuurlijke zeekering ontwikkelde zich een waddengebied. Door getijdenwerking vermeerderde het zand zich aan de zuidzijde van de strandwallen, en zo ontstonden de waddeneilanden.

Tussen 6000 vc en 3000 vc stabiliseerde de zeespiegel. Duinen en wadden markeerden globaal de landgrenzen langs de kust. Er ontstonden moerassen die van de zee waren afgesloten. Door inloop van rivierwater uit de hoger gelegen gebieden verzoette het water in de waddengebieden, en in de moerassen langs de noordkust ging veen groeien.

afbeelding: paleogeografische kaart noord nederland, 5500vc

Door overstromingen werd op sommige veenlagen weer een nieuwe laag zeeklei afgezet, dit is de zogeheten jonge zeeklei. Dit gebeurde voornamelijk in Noord- en Zuidwest-Nederland. Overal waar ons land onder de zeespiegel ligt bevindt zich zeeklei, van Groningen tot en met Zeeland. De Waddenzee en het deltagebied in Zeeland hebben nog steeds te maken met eb en vloed van de zee. Rond 1500 vc onstond in Noord-West Groningen het Marnegebied.

Volgende: 500 vc tot heden

Inhoud

Inleiding

14000 tot 1500 vc

Vierhuizen van 500 vc tot heden

Vierhuizen, het dorp en de cultuur door de eeuwen heen


Bronnen:

VU - FALW, Vrije Universiteit Amsterdam

Bibliotheek Rijks Universiteit Groningen

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en wetenschap

Waddenacademie

Dorpswierde Ewer, Rijksmonumenten.nl

Bosch & Slabbers, Landschaps Ontwikkelings Plan Noord Groningen. Den Haag, 2005

Kaarten:
Vos, P. & S. de Vries 2013: 2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). Deltares, Utrecht.

Literatuur:
Beknopte Aardrijks- en Geschiedkundige beschrijving der Provincie Groningen. Door: H. Kremer, in leven schoolonderwijzer te Finsterwold (tweede druk). Uitgegever: J Oomkes, te Groningen. Jaar: 1839.

Literatuur:
DE LATE PREHISTORIE EN PROTOHISTORIE VAN HOLOCEEN NOORD-NEDERLAND, versie 2.0 .
Nationale onderzoeksagenda archeologie, hoofdstuk 12.
Door:
Jos Bazelmans (RCE)
Henny Groenendijk (Provincie Groningen en RUG/GIA)
Gilles de Langen (Provincie Fryslan)
Johan Nicolay (RUG/GIA)
AnnetNieuwhof (RUG/GIA)

Bronnen en foto´s Vierhuizen:

Lokale bewoners en Vereniging Dorpsbelangen Vierhuizen.